در سالهای اخیر بحرانهای سیاسی، اجتماعی و امنیتی در ایران بر زندگی میلیونها شهروند ایرانی تأثیر گذاشته است. از اعتراضات گسترده در سالهای اخیر گرفته تا سرکوب معترضان و محدودیتهای ارتباطی، بسیاری از ایرانیان در داخل کشور با فشارهای روانی شدیدی روبهرو هستند.
این وضعیت نهتنها افرادی که در داخل ایران زندگی میکنند را تحت تأثیر قرار داده، بلکه تأثیر عمیقی بر مهاجران ایرانی در سراسر جهان نیز گذاشته است — کسانی که هر روز از راه دور اخبار خشونت، از دست دادن عزیزان، ناامنی و بحرانهای اجتماعی را دنبال میکنند و این تجربهها، بهویژه در زمینه سلامت روان، پیامدهای جدی به همراه داشته است.
تحلیلهای اجتماعی در سالهای اخیر نشان دادهاند که بسیاری از ایرانیان مهاجر در کشورهای مختلف از جمله اروپا، آمریکای شمالی و استرالیا، با احساس اضطراب مداوم، نگرانی برای خانواده و دوستان داخل کشور، و نوعی «سوگ ناشی از دوری» مواجه هستند که پزشکان آن را نوعی ترومای ثانویه یا واکنش روانی مشاهدهگری حوادث مینامند. این نوع واکنش زمانی رخ میدهد که فرد بهطور مداوم شاهد گزارشهای دردناک دربارهٔ جامعه و خانوادهٔ خود باشد و برای مدت طولانی در حالت استرس و نگرانی قرار گیرد.
کارشناسان میگویند که تجربهٔ این نوع فشار روانی در میان مهاجران ایرانی از چند جنبه جدی است: از یکسو فاصلهٔ جغرافیایی باعث میشود که احساس بیقدرتی و ناتوانی در حمایت از عزیزان افزایش یابد؛ از سوی دیگر، نبود حمایت اجتماعی محلی، چالشهای فرهنگی و زبان، و نگرانی برای وضعیت حقوقی و اقامتی باعث شده است این افراد در معرض افسردگی، اضطراب و حتی اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) قرار بگیرند.
در جدیدترین بررسیهای روانشناختی نیز آمده است که فشارهای منابع خارجی مانند قطع ارتباط یا محدودیت در دسترسی به اخبار و خانواده» بهعنوان یک محرک جدی تنش روانی در میان مهاجران در نظر گرفته میشود. محققان میگویند وقتی مهاجران نمیتوانند با خانوادهٔ خود ارتباط برقرار کنند، اضطراب و نگرانی آنها بهطور قابلتوجهی افزایش مییابد — حتی بیشتر از برخی سطوح معمول اختلالات روانی که در میان جمعیت عمومی گزارش میشود.
این تجربهٔ پراضطراب بهویژه در سالهای اخیر به اوج خود رسیده است. اعتراضات سراسری پس از مرگ «مهسا امینی» و سرکوب شدید و کشتار گسترده معترضان در اعتراضات اخیر، به همراه تظاهرات گستردهٔ ایرانیان مهاجر در بیش از ۷۰ کشور جهان، نشاندهندهٔ عمق تأثیر حوادث ایران بر جامعهٔ جهانی ایرانیان است. مهاجران اغلب در تجمعات اعتراضی حضور دارند و همزمان از امنیت خانوادههایشان داخل ایران نگراناند؛ ترکیبی که روانشناسان آن را «ترومای جمعی فراگیر» مینامند.
برای بسیاری از مهاجران ایرانی، فشار روانی ناشی از اخبار جنگ، اخبار بازداشتها، سرکوب و بیثباتی سیاسی، باعث شده است که حتی در کشور میزبان با علائم اختلالات روانی مانند بیخوابی، خشم، احساس گناه، اضطراب مزمن و ضعف اجتماعی روبهرو شوند — وضعیتی که بهعنوان «غم جمعی بدون نام» توصیف میشود، زیرا این افراد همزمان در دو سوی جهان تحتفشار روحی هستند.
کارشناسان سلامت روان تأکید میکنند که چنین فشارهای روانی فراتر از استرس ساده است و نیازمند مداخلات تخصصی، حمایت اجتماعی، و خدمات بهداشت روان متناسب با فرهنگ ایرانی است تا بتوان از پیامدهای طولانیمدت مانند افسردگی شدید، اضطراب پایدار یا حتی PTSD پیشگیری کرد. همچنین آنها بر اهمیت ایجاد شبکههای پشتیبانی در کشورهای میزبان و فراهم کردن دسترسی به درمان حرفهای با درک فرهنگی برای این گروه تأکید میکنند.
برای ثبت نظر وارد شوید