اگر چند سال پیش از یک ایرانی تازهوارد میپرسیدید سوئد یعنی چه، احتمالاً میگفت: امنیت، رفاه، بیطرفی، محیطزیست، و یک دولت منظم که همه چیزش سر جای خودش است. تصویری شبیه کارتپستال: کلبههای قرمز کنار دریاچه، قطارهای دقیق، مدرسه رایگان، خدمات درمانی عمومی و کشوری که در جنگهای جهان هم بیطرف ماند.
اما سوئد ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ دیگر کاملاً شبیه آن تصویر نیست. در چند سال اخیر، تغییراتی رخ داده که حتی برای خود سوئدیها هم غیرمنتظره بوده است. این تغییرات فقط سیاسی نیست؛ بر امنیت، اقتصاد، مهاجرت، محیطزیست و حتی زندگی روزمره مردم تأثیر گذاشته است. در این گزارش، پنج تغییر مهم را مرور میکنیم — با نگاهی که برای ایرانیان ساکن سوئد قابل فهمتر باشد.
۱. پایان ۲۰۰ سال بیطرفی؛ عضویت در ناتو
سوئد از سال ۱۸۱۴ در هیچ جنگی شرکت نکرد و سیاست بیطرفی را بخشی از هویت ملی خود میدانست. این موضوع برای بسیاری از مردم، بخشی از «شخصیت سوئد» بود. اما جنگ روسیه و اوکراین معادلات امنیتی اروپا را تغییر داد. سوئد که دههها خارج از ائتلافهای نظامی مانده بود، در مارس ۲۰۲۴ رسماً عضو ناتو شد.
این فقط یک تصمیم فنی نبود؛ یک تغییر تاریخی بود. کشوری که خود را میانجی صلح میدانست، حالا بخشی از یک اتحاد نظامی است. برای شهروندان عادی شاید این تغییر در کوتاهمدت محسوس نباشد، اما در بلندمدت به معنای افزایش هزینههای دفاعی و تغییر در اولویتهای بودجهای دولت خواهد بود — موضوعی که میتواند بر سایر بخشها مانند رفاه اجتماعی و خدمات عمومی هم اثر بگذارد.
۲. زلزله سیاسی؛ نفوذ بیسابقه راستگرایان
انتخابات ۲۰۲۲ یک نقطه عطف بود. حزب «دموکراتهای سوئد» (SD) که سالها از همکاری رسمی با دیگر احزاب کنار گذاشته میشد، به دومین حزب بزرگ پارلمان تبدیل شد. اگرچه این حزب در دولت حضور مستقیم ندارد، اما از بیرون از دولت حمایت میکند و تأثیر قابل توجهی بر سیاستها دارد — بهویژه در حوزه مهاجرت و امنیت.
برای بسیاری از مهاجران، این تغییر ملموستر از هر چیز دیگری است. قوانین مهاجرت سختگیرانهتر شده، شرایط دریافت اقامت دائم و شهروندی دشوارتر شده و فضای سیاسی نسبت به گذشته محافظهکارتر شده است. سوئدی که زمانی به عنوان یکی از بازترین کشورهای اروپا شناخته میشد، امروز رویکرد محتاطتر و محدودکنندهتری در پیش گرفته است.
۳. بحران امنیت؛ از «پیشگیری» تا «مجازات»
سوئد سالها به سیستم بازپروری و پیشگیری اجتماعی از جرم افتخار میکرد. اما افزایش تیراندازیها و فعالیت باندهای تبهکار در شهرهای بزرگ، نگاهها را تغییر داده است. امروز تمرکز سیاستگذاران بیشتر بر مجازاتهای سنگینتر، افزایش مدت حبس و ابزارهای سختگیرانهتر پلیسی است.
برای بسیاری از ساکنان مناطق شهری، موضوع امنیت دیگر یک بحث تئوریک نیست؛ بخشی از زندگی روزمره شده است. این تغییر رویکرد نشان میدهد که مدل سنتی سوئدی در برخورد با جرم، زیر فشار قرار گرفته است.
۴. محیطزیست؛ بین شعار و واقعیت
سوئد همیشه خود را پیشرو در سیاستهای زیستمحیطی معرفی کرده است. هدف "کربنخنثی شدن" تا سال ۲۰۴۵ همچنان وجود دارد. اما در عمل، سیاستها پیچیدهتر شدهاند. از یک سو برنامههایی برای کاهش آلایندهها وجود دارد، از سوی دیگر دولت مالیات سوخت را کاهش داده و دوباره بر انرژی هستهای تمرکز کرده است.
این یعنی حتی در کشوری مانند سوئد، وقتی فشار اقتصادی بالا میرود، تصمیمهای زیستمحیطی هم تغییر میکنند. برای شهروندان، این تغییرات در قیمت انرژی، هزینه رفتوآمد و سیاستهای اقتصادی دیده میشود.
۵. اقامت دائم یا شهروندی؟ تفاوتی که جدیتر شده است
شاید یکی از مهمترین تغییرات برای مهاجران این باشد که تفاوت بین «اقامت دائم» و «شهروندی» پررنگتر شده است. در سوئد امروز فقط شهروندان حق رأی در انتخابات پارلمانی دارند. برخی مشاغل مانند پلیس و ارتش فقط برای شهروندان باز است. حق مطلق ماندن در کشور فقط برای دارندگان تابعیت تضمین شده است.
همچنین اگر فردی تابعیت دوگانه داشته باشد، در برخی شرایط خارج از کشور ممکن است حمایت کنسولی سوئد محدود شود. به بیان ساده، شهروندی دیگر فقط یک امتیاز نمادین نیست؛ یک لایه امنیت حقوقی مهم محسوب میشود.
مدل نوردیک سالها به عنوان الگویی خاص و متفاوت در اروپا شناخته میشد. اما امروز سوئد بیشتر از قبل شبیه سایر کشورهای اروپایی شده است: هزینههای دفاعی بالا، فشار بر بودجه رفاه، چالشهای مهاجرت، بحران امنیت و سیاستهای سختگیرانهتر.
این به معنای فروپاشی سوئد نیست، اما به معنای تغییر است. سوئد همچنان کشوری با سطح بالای رفاه و ساختار دموکراتیک قوی است، اما دیگر آن تصویر ساده و بدون چالش گذشته را ندارد.
برای ایرانیان ساکن سوئد، شاید مهمترین نکته این باشد, سوئد کشوری ثابت و بدون تغییر نیست. قوانین، سیاستها و اولویتها تغییر میکنند — و آگاهی از این تغییرات برای تصمیمهای بلندمدت زندگی، از اقامت گرفته تا شهروندی و فعالیت اجتماعی، ضروری است.
برای ثبت نظر وارد شوید