این روزها بسیاری از ایرانیان مهاجر تجربهای پیچیده را پشت سر میگذارند: زندگی در امنیت نسبی جغرافیایی، اما درگیری مداوم ذهنی با بحرانهای داخل ایران.
از منظر روانشناسی، قرار گرفتن مستمر در معرض اخبار خشونت، ناامنی و بیثباتی میتواند سیستم عصبی را در حالت «هشدار مزمن» نگه دارد. وقتی مغز بهطور مداوم پیام تهدید دریافت میکند—حتی صرفاً از طریق صفحه تلفن همراه—سطح برانگیختگی فیزیولوژیک بالا میماند. نتیجه ممکن است اضطراب پایدار، اختلال خواب، تحریکپذیری، کاهش تمرکز یا احساس خستگی ذهنی باشد.
در علوم شناختی، میدانیم که مغز تفاوت چندانی بین تهدید مستقیم و تهدیدی که بهطور مکرر مشاهده میشود قائل نیست. به همین دلیل مفهومی به نام «ترومای ثانویه» یا استرس مشاهدهگری مطرح میشود؛ وضعیتی که فرد خود در میدان حادثه نیست، اما بهواسطه پیوند عاطفی و هویتی، فشار روانی را تجربه میکند.
برای مهاجران، این تجربه پیچیدهتر است. فاصله جغرافیایی میتواند احساس بیقدرتی ایجاد کند. همزمان، زندگی در بستر فرهنگی جدید، چالشها و نگرانیهای اقامتی، منابع روانی فرد را درگیر میکند. این ترکیب میتواند احساس «تعلیق میان دو جهان» را تشدید کند—حسی که گاهی با تنهایی عمیق همراه است.
با این حال، تجربه این واکنشها نشانه ضعف فردی نیست. سیستم عصبی انسان برای بقا طراحی شده است، نه برای مصرف بیوقفه اخبار بحران. آنچه تعیینکننده است، نحوه تنظیم این ورودیها و بازگرداندن تعادل است.
چند اصل کاربردی که در کار با مهاجران بارها مؤثر بوده است:
▪ مدیریت مصرف اخبار و تعیین مرز زمانی برای پیگیری رویدادها
▪ تفکیک حوزه کنترل شخصی از رویدادهای کلان خارج از کنترل
▪ ایجاد شبکههای ارتباطی امن و غیرتنشزا
▪ توجه جدی به تنظیم خواب، فعالیت بدنی و ریتم روزانه
▪ اجازه دادن به تجربه هیجان، بدون غرق شدن در آن
آنچه امروز تجربه میکنیم واکنشی انسانی به شرایط پیچیده است. اما مهاجرت پروژهای بلندمدت است و نیازمند ثبات روانی. مراقبت از ذهن و بدن، محدودسازی ورودیهای تنشزا و حفظ تعادل، نه به معنای بیتفاوتی، بلکه بخشی از مسئولیتپذیری فردی ماست. در شرایطی که بسیاری از متغیرهای بیرونی خارج از کنترل ماست، حفظ وضوح ذهنی و سلامت روان یکی از مهمترین حوزههایی است که همچنان در اختیار ما قرار دارد.
! این نکات جنبه عمومی دارند. در صورتی که علائمی مانند اضطراب، بیخوابی یا افت عملکرد روزانه بهصورت پایدار ادامه پیدا کند، مراجعه به متخصصان حوزه سلامت روان اقدامی منطقی و مسئولانه است.
برای ثبت نظر وارد شوید